De Koning is Dood

J. Chr. de Vries

Het verhaal

De koning is dood.

De koning is dood, deelt de hofmeester mede aan de koningin.

De koning is dood na een val van zijn paard, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert.

De koning is dood na een val van zijn paard, het bleek dat hij zijn nek had gebroken, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert.

De koning is dood na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt.

De koning is dood na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, de leidsels waren afgebroken, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt.

De koning is dood na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, de leidsels waren afgebroken, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt, eerder zelfs opgelucht.

De koning is dood, na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, de leidsels waren afgebroken, en het leek erop dat ze waren doorgesneden, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt, eerder zelfs opgelucht.

De koning is dood, na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, de leidsels waren afgebroken, en het leek erop dat ze waren doorgesneden, er was na nader onderzoek duidelijk sprake van opzet, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt, eerder zelfs opgelucht, want zij werd al jarenlang hevig getiranniseerd door haar man.

De plot

Wat is een ‘plot’? Als het de kwintessens is van een verhaal, dan moeten alle essentiële aspecten van het verhaal erin benoemd zijn. Wanneer de plot als volgt zou luiden: De koning is dood, en de koningin is verschrikt, dan missen wij bepaalde essentiële elementen, bijvoorbeeld het feit dat de konining betrokken blijkt bij die dood.

De plot van dit verhaal zou dan beter als volgt kunnen luiden: De koning die zijn vrouw tiranniseerde is uit wraak door haar gedood. Dat de koningin verantwoordelijk is voor de dood van de koning, en haar motief, zijn dan benoemd. Welke elementen staan er niet in deze formulering? Zijn die essentieel voor het verhaal? Wanneer dat inderdaad het geval is, moeten zij alsnog in de plot verwerkt worden.

Dat de hofmeester de koningin de mededeling doet van de dood van haar man lijkt op het eerste gezicht niet essentieel, het had ieder ander kunnen zijn, een lakei, een kamermeisje, of wie dan ook. Echter, het feit dat zij weliswaar verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd is, lijkt wel een essentieel onderdeel van het verhaal te zijn; zij doet voorkomen of ze van niets weet, en de hofmeester is het perspectief waaruit wij dit begrijpen. De plot zou dan als volgt kunnen luiden: De koning is dood, na een val van zijn paard, hij had zijn nek gebroken, de leidsels waren afgebroken, en het leek erop dat ze waren doorgesneden, er was na nader onderzoek duidelijk sprake van opzet, deelt de hofmeester mede aan de koningin, die verschrikt reageert, maar toch niet verbaasd lijkt, eerder zelfs opgelucht, want zij werd al jarenlang hevig getiranniseerd door haar man.

Conclusie

Het lijkt nu of het verhaal en de plot samenvallen, maar dat is geenszins het geval. Het verhaal is niet de negende zin van het verhaal, maar alle negen zinnen tezamen. De plot is, behalve de slotzin, ook de vertelling van hoe deze uitkomst tot stand komt.

In eerste instantie lijkt het om een eenvoudige, feitelijke mededeling te gaan: de koning is dood, en de konining schrikt ervan. Maar geleidelijk aan blijkt dat de koningin van meer weet, en uiteindelijk blijkt zij verantwoordelijk voor zijn dood; haar motief was wraak. In het verhaal gaat het niet alleen om die conclusie, maar ook om het feit dat zij kennelijk haar best deed om haar schuld te verdoezelen. In die zin is het een typisch detectiveverhaal, een whodunnit. (Uiteraard in de meest rudimentaire vorm.)

De vraag waarvoor wij ons nu gesteld zien is: In hoeverre dient dit element in de plot geformuleerd te zijn? Is het voldoende om een formulering te construeren waarin van dit detective-element gewag wordt gedaan? Bijvoorbeeld als volgt: De dood van de koning lijkt op het eerste gezicht een ongeval; de koningin die voorwendde alsof zij erdoor verrast was, blijkt er uiteindelijk verantwoordelijk voor; het was een wraakactie omdat zij jarenlang door haar man getiranniseerd was.

Toch missen we in deze omschrijving nog een essentieel element, dat van de loyaliteit en gerechtigheid. Dit element wordt vertegenwoordigd door de hofmeester, die immers trouw dient te zijn aan zowel de koning als zijn vrouw. Hoewel hij loyaal moet zijn aan beiden, kiest hij tenslotte voor de gerechtigheid en waarheid.

De conclusie is dan, dat het verhaal en de plot uiteindelijk volledig samenvallen.

— Loosduinen, 27 april 2022