DEUS / Metamorphose IV [2018/2019]

… in nobis sine nobis…

De ‘Metamorphoses’ zijn een serie composities die een antwoord vormen op het probleem waar Steve Reich zich voor geplaatst zag na het schrijven van werken als ‘Piano Phase’ en ‘Clapping Music’, werken die volstrekt consistent zijn. De vraag voor hem moest wel zijn wat hij hierna nog kon schrijven. Hij koos voor een losse vorm, waarin hij wel technieken uit die vroege werken toepaste, maar zonder de consistente vorm die daaraan was verbonden. In de ‘Metamorphoses’ vind ik een antwoord via de harmonische ontwikkeling.
   

De eerste ‘Metamorphose’ bestaat uit 144 ‘blokken’ en een Coda. Elk blok wordt gevormd door een vierstemmige, ritmische canon. De blokken ontwikkelen zich geleidelijk aan. Het tweede blok is een herhaling van het eerste, met één wijziging, een noot van een van de vier stemmen, die iets verlengd wordt. Het veranderingsproces is vergelijkbaar met de wijzers van een klok, die zie je niet bewegen, maar na enkele minuten heeft de ‘grote wijzer’ zich verplaatst. In het eerste gedeelte worden alleen de ritmes veranderd, daarna ook de toonhoogtes, één voor één. De harmonie van het laatste blok is volledig anders dan het eerste. Elk blok moet gespeeld worden alsof het stuk telkens opnieuw begint. In het Coda wordt het hele proces versneld van voor naar achter ‘teruggedraaid’, alsof een springveer die langzaam aan is opgewonden wordt losgelaten. Het hele werk duurt ongeveer 40 minuten. De instrumentatie is vrij.
   

De overige ‘Metamorphoses’ zijn hier variaties op. De vierde, ‘DEUS’, heb ik geschreven voor alle instrumenten uit het Orgelpark in Amsterdam, negen grote en kleinere orgels (waaronder een harmonium) en twee concertvleugels. Het is de enige van de serie die is uitgevoerd.

Supervisor Orgelpark: Trevor Grahl

Spelers: orgelstudenten van Jos van der Kooy en compositiestudenten van Cornelis de Bondt.