Gli Toccha la Mano [2003]

Dit werk is geschreven voor een project van Orkest de Volharding en het Engelse ensemble Icebreaker in 2003. Het werd tien keer uitgevoerd: vijf keer in Nederland en vijf keer in Engeland. Ik weet niet zeker van welke uitvoering deze opname is, maar mogelijk is het de opname van de West Bank in Londen.

De titel “Gli Toccha la Mano” (Hij Raakt de Hand Aan) komt voor in 15e-eeuwse manuscripten over de kunst van het dansen. Terwijl het in volksdansen gebruikelijk was om elkaars arm of hand vast te pakken, raakte de man in de verfijndere hofdansen, zoals de basse danse, op een subtiele manier de hand van de dame aan.

De basse danse (lage dans), een langzame 15e-eeuwse hofdans, vormt de basis voor verschillende van mijn werken. In tegenstelling tot de meeste andere dansen, heeft de basse danse geen vaste volgorde van passen. Er zijn een beperkt aantal passen gedefinieerd, zoals de pas simple (enkele pas), pas double (dubbele pas), enz., maar het aantal en de volgorde van de passen is vrij, wat de structuur van deze dans zeer flexibel maakt.

Een van de oudste manuscripten waarin de basse danse wordt genoemd, is een anoniem Spaans gedicht genaamd “Danza general de la muerte” (Algemene Dans van de Dood). Hierin nodigt de Dood verschillende hooggeplaatste personen uit, zoals de Koning, de Keizer, de Paus, de Bisschop, en anderen, om met hem de Laatste Dans te dansen. Natuurlijk is geen van hen bereid om dat te doen. De Koning zegt: “yo no querría ir a tan baja danza” (Ik wil niet deelnemen aan die basse danse).

De live gezongen tekst van “Gli Toccha la Mano” is afkomstig uit deze “Danza general de la muerte”. De tekst die in de samples te horen is (gezongen, gesproken en bewerkt door computer), komt uit een 15e-eeuws manuscript getiteld “De pratica seu arte tripudii” (De Praktijk of Kunst van het Dansen) van Guglielmo Ebreo van Pesaro, dansmeester aan het hof van Francesco Sforza, hertog van Milaan. In dit manuscript leert de dansmeester ons hoe we de basse danse moeten dansen.

• Orkest de Volharding en Icebreaker o.l.v. Jurjen Hempel; sopraan: Cristina Zavalloni

Tekst in samples [door Cristina Zavalloni]: Guglielmo Ebreo of Pesaro: De pratica seu arte tripudii

[translation: Barbara Sparti
, Clarendon Press, London, 1993]

Gezongen tekst: Danza General de la Muerte [14de eeuw, anoniem]