De Tragische Handeling [18 januari 1993]

Voor ENSEMBLE LOOS — Peter van Bergen [riet-instrumenten], Gerard Bouwhuis [piano], Huib Emmer [basgitaar], Paul Koek [slagwerk], Patricio Wang [elektrische gitaar en basgitaar]. Geluidstechniek: Paul Jeukendrup.

Dit werk heb ik geschreven ter nagedachtenis van mijn vader. Het is een van die zeldzame gevallen waar ik een stuk in één keer in mijn hoofd had, als een geschenk van de goden. Ik had vijf dagen aan het sterfbed van mijn vader gezeten, zijn handen vastgehouden op het moment van sterven. Ik liep de trap af, stootte mijn hoofd tegen een belletje dat daar ergens hing, en ging samen met mijn vrouw Annemiek een wandeling maken in de tuin van het Catshuis, dat vlak achter mijn ouderlijk huis is gelegen. Wat weinig mensen weten is dat deze tuin open is voor publiek. Het was een uur of zes in de ochtend, de tuin was geheel verlaten. Tijdens die wandeling hoorde ik het stuk, ik hoefde het alleen nog op te schrijven. Het is uiteraard niet zo dat elke noot al vaststond, het is de grote vorm, het notenmateriaal, harmonie, ritmes en bovenal de energie of de ziel van het stuk, een totaalbeeld.

Wat ik leerde van het sterven van mijn vader is dat ‘de laatste ademhaling uitblazen’ juist geen uitademing is, het is een inademing. En wat ik ook besefte van het sterfproces is dat het niet iets is wat je overkomt, maar iets wat je doet. Het is een tragische handeling. Muziek, zo wordt vaak gezegd, kan ons troost geven. Ik denk dat het iets ingewikkelder is, natuurlijk kan zij troosten, maar zij kan het verdriet en het verlies niet wegnemen, zij kan echter wel een contrapunt vormen ten opzichte van de dood. Zij kan ernaast staan. De dood neemt, de muziek geeft.

— Bonnemort, 11 oktober 2024