Zuivere, Ware en Betrokken Kunst

— Cornelis de Bondt

Ik maak onderscheid tussen drie categorieën in de kunst: zuivere, ware en betrokken kunst. De eerste twee categorieën betreffen kunst die niet betrokken is op een of ander belang, in tegenstelling tot de laatste categorie die dat wel is. Dat belang kan een politiek belang behelzen, een financieel belang, een educatief belang, of een religieus belang — kortom, in de meeste gevallen, een rechtsbelang.

Voor zuivere kunst geldt dat zij behalve belangeloos ook subjectmatig is. Zij vindt plaats in een handeling, en leidt, als deze handeling resulteert in een voortreffelijk werk, tot een voorbeeldig werk. Wanneer dit werk uiteindelijk stolt in een artistiek object, heeft dit zijn subjectmatigheid verloren. Een object kan nimmer zuiver zijn, maar het kan wel waar zijn. Zuivere kunst kan leiden tot ware kunst, en andersom, ware kunst kan weer leiden tot zuivere kunst, als het kunstobject deel wordt van een belangeloze , artistieke handeling.

Betrokken kunst is, als gezegd, altijd betrokken op een belang. Dit zegt op zichzelf niets over de artistieke kwaliteit ervan. Een zuivere handeling kan leiden tot een mislukking, en een betrokken kunstwerk kan magistraal zijn. Het onderscheid tussen zuiver, waar en betrokken beoogt uitsluitend iets te zeggen over de relatie tussen het artistieke, private aspect, en het instrumentele publieke aspect van het kunstwerk.

Dit onderscheid is van belang voor de eventuele honorering van het kunstwerk, met name in het geval van overheidssubsidie, teneinde de relatie tussen het artistieke concept en het maatschappelijke (rechts)belang vast te stellen. In het huidige subsidiebeleid lopen deze zaken op een onheldere wijze door elkaar heen. Dit heeft ook te maken met de inconsistente wijze waarop het artistieke oordeel wordt geveld.


— Cornelis de Bondt, Loosduinen, 17 maart 2024